Türk Mutfağının Efsane Şeflerini Anma Haftası

Bir zanaat, onu taşıyan insanlarda yaşar. Teknik, söz varlığı ve bir günlük işin ölçüsü ustadan çırağa geçer; ustalar yazıya geçirilmediğinde zincir bir kuşak sonra yeniden kurulamaz hâle gelir. Bu hafta, onları yazıya geçirmek için vardır.

Hafta neden 7 Ocak'ta başlar

Şef Zeki Gülyiyen 7 Ocak 2009’da vefat etmiştir. Anma, vefat yıl dönümünde başlar ve 15 Ocak’a kadar sürer. Türk Mutfağı Hareketi ise 7 Ocak 2020 tarihinde kamuya duyurulmuştur.

Anılan şefler

Hafta boyunca sekiz isim anılır. Bir biyografik künye bilgisi yayımlanmış bir kaynakla denetlenebiliyorsa aşağıda o kaynakla birlikte verilir; denetlenemiyorsa isim, kurumsal sicilin yetkisiyle kaydedilir ve daha ileri bir iddiada bulunulmaz. Sekiz isimden dördü için tam biyografik künye doğrulaması sürmektedir; bu kayıtlar bu şekilde işaretlenmiştir ve haklarında tarih veya künye bilgisi verilmemiştir.

Mehmet Yücel

Doğum 1890 (Rumî 1305), ölüm 2 Haziran 1965. Mengen'in Düzağaç köyünden. 1924'te Çankaya Köşkü'nde göreve başladı ve on dört yıl Mustafa Kemal Atatürk'ün aşçılığını yaptı.¹

Kemal Erten

Mengen'in Konak köyüne bağlı Cazlar Mahallesi'nden. 1929'da Çankaya Köşkü'nde göreve başladı.¹

Halit Atay

Mengen'in Düzköy'ünden. 1931-1935 yıllarında Çankaya Köşkü ve Dolmabahçe Sarayı'nda görev yaptı.¹ Atatürk'ün kuru fasulye sevgisine dair basında kaynak olarak anılır.²

Zeki Gülyiyen

7 Ocak 2009’da vefat eden Zeki Gülyiyen, mesleğinde “Ustaların Ustası” olarak anılmaktadır. WTCA kurumsal kayıtları onu ZG Restaurants’ın kurucusu olarak kaydetmektedir. İHA’nın 13 Şubat 2007 tarihli haberinde Gülyiyen, bir dönem eski Başbakan Tansu Çiller’in özel aşçılığını yaptığını belirtmiştir. Bkz. Kurucu Başkan.

Aydın Yılmaz

Haftanın kurumsal sicilinde anılır. Tam biyografik künye doğrulaması sürmektedir.

Cemal Erdoğan

Haftanın kurumsal sicilinde anılır. Tam biyografik künye doğrulaması sürmektedir.

Cemal Türkan

Haftanın kurumsal sicilinde anılır. Tam biyografik künye doğrulaması sürmektedir.

Ümit Ömer Sevinç

Haftanın kurumsal sicilinde anılır. Tam biyografik künye doğrulaması sürmektedir.

Sekiz isimden üçü Çankaya Köşkü ve Dolmabahçe Sarayı mutfaklarında görev yapmış, üçü de saraya ve ardından Cumhuriyet'e aşçı yetiştirmesiyle uzun süredir anılan Bolu'nun Mengen ilçesinden gelmiştir. Burada incelenen kaynaklar içinde bu yoğunlaşma, mesleğin Türkiye'de nasıl aktarıldığına dair önemli bir belgeli örnektir: tek bir ilçeden devletin mutfaklarına uzanan bir hat.

Anmanın yapılışı

Hafta bir festival olarak değil, bir anma olarak tutulur. Vefat edenlerin anısına lokma dağıtımı, yani lokma hayratı ile anılır; bu, mutfak gösterisi değil, Anadolu'nun alışılmış anma biçimidir. TMDH–WTCA kurumsal kayıtlarına göre, 2025 etkinliğinde 1.200 kişilik lokma dağıtılmıştır.

Anmaya katkı sağlayanlar, anılanlardan ayrı kaydedilir. Kurucu Başkan 2025 için yazdığı mesajda; eseri kurumsal miras envanterine kayıtlı öğretmen ve yazar Hülya Erol'a, lokma kültürü üzerine yayımlanmış eseri yine sicile kayıtlı Niyazi Dumlu'ya ve Başakşehir Mesleki Eğitim Merkezi Müdürü Salih Güneş'e teşekkür etmiştir.

Uzun yıllardır geleneksel hale getirdiğimiz bu hafta, mutfağımıza ve aşçılarımıza büyük katkılar sağlamış öncü şeflerimizi bir kez daha onurlandırmamıza vesile oldu.Tolgahan Gülyiyen · Kurucu Başkan, yazılı mesaj, 2025

Kaynakça